t-string در پایتون ۳.۱۴ چیست؟ راهنمای Template Strings و PEP 750
t-string چیست و چرا به پایتون اضافه شد؟ #
اگر با f-stringها کار کرده باشید، میدانید چقدر ساختن رشته را راحت کردهاند. اما f-string یک مشکل بنیادی دارد: بلافاصله به یک str نهایی تبدیل میشود و دیگر هیچ راهی نیست بفهمیم کدام بخش متن ثابت بوده و کدام بخش از ورودی کاربر آمده است. همین موضوع باعث میشود f-string برای ساختن SQL، HTML یا دستورات شل خطرناک باشد.
پایتون ۳.۱۴ که در ۷ اکتبر ۲۰۲۵ منتشر شد، با PEP 750 یک نوع جدید از رشتههای لیترال معرفی کرد: Template String یا بهاختصار t-string. سینتکس آن دقیقاً مثل f-string است، فقط بهجای f از پیشوند t استفاده میکنید؛ اما خروجی آن یک str نیست، بلکه یک شیء Template است.
from string.templatelib import Template
name = "World"
template = t"Hello {name}!"
print(type(template)) # <class 'string.templatelib.Template'>
print(isinstance(template, Template)) # True
یادداشت
اگر هنوز با ترفندهای f-string آشنا نیستید، پیشنهاد میکنیم اول مطلب دیباگ در پایتون با f-string خود-مستند را بخوانید.
ساختار Template و Interpolation #
همهچیز در ماژول جدید string.templatelib قرار دارد. یک Template از دو بخش ساخته شده است:
strings: تاپلی از بخشهای ثابت متن. همیشه یک عضو بیشتر از تعداد جاگذاریها دارد.interpolations: تاپلی از اشیایInterpolation؛ یعنی همان بخشهایی که داخل{}نوشتهاید.values: یک property که فقط مقدارهای ارزیابیشده را برمیگرداند.
هر Interpolation هم چهار ویژگی دارد:
| ویژگی | توضیح | مثال برای {price:.2f} |
|---|---|---|
value |
مقدار ارزیابیشدهٔ عبارت | 42.0 |
expression |
متن اصلی عبارت | "price" |
conversion |
یکی از None، "r"، "s" یا "a" |
None |
format_spec |
مشخصهٔ قالببندی | ".2f" |
name = "World"
template = t"Hello {name!r}"
print(template.strings) # ('Hello ', '')
print(template.interpolations[0].value) # World
print(template.interpolations[0].expression) # name
print(template.interpolations[0].conversion) # r
پیمایش روی Template #
وقتی روی یک Template حلقه میزنید، بخشهای ثابت (بهصورت str) و جاگذاریها (بهصورت Interpolation) به همان ترتیبی که نوشته شدهاند برگردانده میشوند. رشتههای خالی در پیمایش حذف میشوند:
variety = "Stilton"
template = t"Try some {variety} cheese!"
print(list(template))
# ['Try some ', Interpolation('Stilton', 'variety', None, ''), ' cheese!']
مهم
یک Template خودبهخود به متن نهایی تبدیل نمیشود. t-string فقط دادهها را جمع میکند و شما (یا یک کتابخانه) باید تصمیم بگیرید با آن چه کنید. این دقیقاً همان قدرت t-string است.
مثال عملی ۱: جلوگیری از XSS در HTML #
فرض کنید میخواهیم نام کاربر را داخل HTML قرار دهیم. با f-string، اگر کاربر کد <script> وارد کند، مستقیم در صفحه اجرا میشود. با t-string میتوانیم فقط بخشهای جاگذاریشده را escape کنیم و متن ثابت را دستنخورده بگذاریم:
from html import escape
from string.templatelib import Template, Interpolation
def render_value(item: Interpolation) -> str:
value = item.value
if item.conversion == "r":
value = repr(value)
elif item.conversion == "s":
value = str(value)
elif item.conversion == "a":
value = ascii(value)
return format(value, item.format_spec)
def html(template: Template) -> str:
parts = []
for part in template:
if isinstance(part, Interpolation):
parts.append(escape(render_value(part))) # فقط ورودیها escape میشوند
else:
parts.append(part) # متن ثابت قابلاعتماد است
return "".join(parts)
evil = "<script>alert('evil')</script>"
print(html(t"<p>{evil}</p>"))
# <p><script>alert('evil')</script></p>
مثال عملی ۲: ساخت کوئری SQL امن #
بزرگترین کاربرد t-string شاید همین باشد. بهجای چسباندن مقدارها به رشتهٔ SQL، میتوانیم آنها را به پارامتر تبدیل کنیم تا درایور پایگاه داده خودش آنها را امن جاگذاری کند:
import sqlite3
from string.templatelib import Template, Interpolation
def sql(template: Template) -> tuple[str, list]:
query, params = [], []
for part in template:
if isinstance(part, Interpolation):
query.append("?")
params.append(part.value)
else:
query.append(part)
return "".join(query), params
conn = sqlite3.connect(":memory:")
conn.execute("CREATE TABLE users (name TEXT)")
conn.execute("INSERT INTO users VALUES ('ali')")
user_input = "ali' OR '1'='1"
query, params = sql(t"SELECT * FROM users WHERE name = {user_input}")
print(query) # SELECT * FROM users WHERE name = ?
print(conn.execute(query, params).fetchall()) # [] — حمله بیاثر شد
هشدار
این کدها برای آموزش مفهوم هستند. در پروژهٔ واقعی از کتابخانهها و ORMهایی استفاده کنید که پشتیبانی رسمی از t-string را اضافه کردهاند یا همچنان از پارامترهای کوئری استفاده کنید.
f-string یا t-string؟ #
| معیار | f-string | t-string |
|---|---|---|
| پیشوند | f"..." |
t"..." |
| نوع خروجی | str |
string.templatelib.Template |
| زمان ارزیابی عبارتها | فوری | فوری (اما ترکیب نهایی با شماست) |
| دسترسی به بخش ثابت و متغیر | ندارد | دارد |
| مناسب برای | لاگ ساده، پیامهای عادی | SQL، HTML، شل، DSLهای سفارشی |
طبق مستندات What's New پایتون ۳.۱۴، t-stringها برای امنسازی SQL، عملیات امن شل، لاگگیری بهتر، HTML و CSS و حتی ساخت DSLهای سبک تجاری طراحی شدهاند.
آیا t-string جایگزین f-string میشود؟
خیر. f-string همچنان سادهترین راه برای ساختن یک رشتهٔ معمولی است. t-string برای جاهایی است که نیاز دارید قبل از ترکیب نهایی، روی مقدارها پردازش انجام دهید.
آیا میتوانم t را با پیشوندهای دیگر ترکیب کنم؟
فقط با r (یعنی rt یا tr). ترکیب با u، b یا f مجاز نیست.
جمعبندی #
t-stringها یکی از مهمترین تغییرات سینتکسی پایتون در سالهای اخیر هستند: همان راحتی f-string را دارند، اما کنترل کامل پردازش را به شما میدهند. اگر روی پروژهای با ورودی کاربر، SQL یا HTML کار میکنید، ارزش دارد همین امروز با آنها آزمایش کنید. برای آشنایی با تغییر بزرگ دیگر این نسخه، مطلب پایتون ۳.۱۴ و پشتیبانی رسمی از free-threading را از دست ندهید. منبع اصلی: PEP 750 – Template Strings.